كتابخانه تخصصي حج >  فقه و مناسك حج > توضيح المسائل امام (ره)

	واجبات نماز
	قرائت ٩٧٨ در رکعت اول و دوم نمازهاي واجب يوميه انسان بايد اول حمد و بعد از آن يک سوره تمام بخواند. ٩٧٩ اگر وقت نماز تنگ باشد يا انسان ناچار شود که سوره را نخواند، مثلا بترسد که اگر سوره را بخواند دزد يا درنده يا چيز ديگري به او صدمه بزند، نبايد سوره را بخواند. و اگر در کاري عجله داشته باشد، مي‏تواند سوره را نخواند. ٩٨٠ اگر عمدا سوره را پيش از حمد بخواند، نمازش باطل است. و اگر اشتباها سوره را پيش از حمد بخواند و در بين آن يادش بيايد، بايد سوره را رها کند و بعد از خواندن حمد سوره را از اول بخواند. ٩٨١ اگر حمد و سوره يا يکي از آنها را فراموش کند و بعد از رسيدن به رکوع بفهمد، نمازش صحيح است. ٩٨٢ اگر پيش از آنکه براي رکوع خم شود، بفهمد که حمد و سوره را نخوانده بايد بخواند، و اگر بفهمد سوره را نخوانده بايد فقط سوره را بخواند. ولي اگر بفهمد حمد تنها را نخوانده، بايد اول حمد و بعد از آن دوباره سوره را بخواند. و نيز اگر خم شود و پيش از آنکه به رکوع برسد بفهمد حمد و سوره يا سوره تنها يا حمد تنها را نخوانده، بايد بايستد و به همين دستور عمل نمايد. ٩٨٣ اگر در نماز يکي از چهار سوره‏اي را که آيه سجده دارد و در مساله گفته شد عمدا بخواند، نمازش باطل است. ٩٨٤ اگر اشتباها مشغول خواندن سوره‏اي شود که سجده واجب دارد، چنانچه پيش از رسيدن به آيه سجده بفهمد، بايد آن سوره را رها کند و سوره ديگر بخواند. و اگر بعد از خواندن آيه سجده بفهمد، بايد در بين نماز با اشاره سجده آن را بجا آورد و به همان سوره که خوانده اکتفا نمايد. ٩٨٥ اگر در نماز آيه سجده را بشنود و به اشاره سجده کند، نمازش صحيح است. ٩٨٦ در نماز مستحبي خواندن سوره لازم نيست، اگر چه آن نماز به واسطه نذر کردن واجب شده باشد. ولي در بعضي از نمازهاي مستحبي مثل نماز وحشت که سوره مخصوصي دارد، اگر بخواهد به دستور آن نماز رفتار کرده باشد، بايد همان سوره را بخواند. ٩٨٧ در نماز جمعه و در نماز ظهر روز جمعه، مستحب است در رکعت اول بعد از"حمد" سوره " جمعه"، و در رکعت دوم بعد از "حمد" سوره "منافقين" بخواند. واگر مشغول يکي از اينها شود، بنابر احتياط واجب نمي‏تواند آن را رها کند و سوره ديگر بخواند. ٩٨٨ اگر بعد از حمد مشغول خواندن سوره "قل هو الله احد" يا سوره "قل يا ايها الکافرون" شود، نمي‏تواند آن را رها کند و سوره ديگر بخواند. ولي در نماز جمعه و نماز ظهر روز جمعه اگر از روي فراموشي به جاي سوره "جمعه" و "منافقين" يکي از اين دو سوره را بخواند، تا به نصف نرسيده مي‏تواند آن را رها کند و سوره"جمعه" و "منافقين" را بخواند. ٩٨٩ اگر در نماز جمعه يا نماز ظهر روز جمعه عمدا سوره "قل هو الله احد"يا سوره "قل يا ايها الکافرون" بخواند، اگر چه به نصف نرسيده باشد، بنابر احتياط واجب نمي‏تواند رها کند و سوره "جمعه" و "منافقين" را بخواند. ٩٩٠ اگر در نماز غير سوره "قل هو الله احد" و "قل يا ايها الکافرون" سوره ديگري بخواند، تا به نصف نرسيده مي‏تواند رها کند و سوره ديگر بخواند. ٩٩١ اگر مقداري از سوره را فراموش کند يا از روي ناچاري مثلا به واسطه تنگي وقت‏يا جهت ديگر نشود آن را تمام نمايد، مي‏تواند آن سوره را رها کند و سوره ديگر بخواند، اگر چه از نصف گذشته باشد يا سوره‏اي را که مي‏خوانده "قل هو الله احد" يا "قل يا ايها الکافرون" باشد. ٩٩٢ بر مرد واجب است‏حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند بخواند. و بر مرد و زن واجب است‏حمد و سوره نماز ظهر و عصر را آهسته بخوانند. ٩٩٣ مرد بايد در نماز صبح و مغرب و عشا مواظب باشد که تمام کلمات حمد و سوره حتي حرف آخر آنها را بلند بخواند. ٩٩٤ زن مي‏تواند حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند يا آهسته بخواند.ولي اگر نامحرم صدايش را بشنود، بنابر احتياط واجب بايد آهسته بخواند. ٩٩٥ اگر در جايي که بايد نماز را بلند بخواند عمدا آهسته بخواند، يا در جايي که بايد آهسته خواند عمدا بلند بخواند، نمازش باطل است. ولي اگر از روي فراموشي يا ندانستن مساله باشد، صحيح است. و اگر در بين خواندن حمد و سوره هم بفهمد اشتباه کرده، لازم نيست مقداري را که خوانده دوباره بخواند. ٩٩٦ اگر کسي در خواندن حمد و سوره بيشتر از معمول صدايش را بلند کند، مثل آنکه آنها را با فرياد بخواند، نمازش باطل است. ٩٩٧ انسان بايد نماز را ياد بگيرد که غلط نخواند. و کسي که به هيچ قسم نمي‏تواند صحيح آن را ياد بگيرد، بايد هر طور که مي‏تواند بخواند، و احتياط مستحب آن است که نماز را به جماعت بجا آورد. ٩٩٨ کسي که حمد و سوره و چيزهاي ديگر نماز را به خوبي نمي‏داند و مي‏تواند ياد بگيرد، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، بايد ياد بگيرد و اگر وقت تنگ است، بنابر احتياط واجب در صورتي که ممکن باشد بايد نمازش را به جماعت بخواند. ٩٩٩ احتياط واجب آن است که براي ياد دادن واجبات نماز مزد نگيرد، ولي براي مستحبات آن اشکال ندارد. ١٠٠٠ اگر يکي از کلمات حمد يا سوره را نداند، يا عمدا آن را نگويد، يا بجاي حرفي، حرف ديگر بگويد مثلا به جاي ض،ظ بگويد، يا جايي که بايد بدون زير و زبر خوانده شود زير و زبر بدهد، يا تشديد را نگويد، نماز او باطل است. ١٠٠١ اگر انسان کلمه‏اي را صحيح بداند و در نماز همانطور بخواند و بعد بفهمد غلط خوانده لازم نيست دوباره نماز را بخواند و يا اگر وقت گذشته قضا نمايد. ١٠٠٢ اگر زير و زبر کلمه‏اي را نداند بايد ياد بگيرد، ولي اگر کلمه‏اي را که وقف کردن آخر آن جايز است هميشه وقف کند ياد گرفتن زير و زبر آن لازم نيست و نيز اگر نداند مثلا کلمه‏اي به س است‏يا به ص بايد ياد بگيرد و چنانچه دو جور يا بيشتر بخواند، مثل آن که در "اهدنا الصراط المستقيم"، "مستقيم"را يک مرتبه با "سين" و يک مرتبه با "صاد" بخواند نمازش باطل است، مگر آنکه هر دو جور قرائت‏شده باشد و به اميد رسيدن به واقع بخواند. ١٠٠٣ اگر در کلمه‏اي "واو" باشد و حرف قبل از "واو" در آن کلمه پيش داشته باشد و حرف بعد از "واو" در آن کلمه همزه ء باشد مثل کلمه "سوء" بهتر است آن "واو" را مد بدهد، يعني آن را بکشد و همچنين اگر در کلمه‏اي "الف"باشد و حرف قبل از "الف" در آن کلمه زبر داشته باشد و حرف بعد از "الف" در آن کلمه همزه باشد مثل "جاء"، بهتر است "الف" آن را بکشد و نيز اگر در کلمه‏اي ي باشد و حرف پيش از ي در آن کلمه زير داشته باشد و حرف بعد از ي‏در آن کلمه همزه باشد مثل "جي‏ء"، بهتر آن است ي را با مد بخواند و اگر بعداز اين "واو" و "الف" و ي بجاي همزه ء حرفي باشد که ساکن است، يعني زير و زبر و پيش ندارد باز هم بهتر آن است اين سه حرف را با مد بخواند، مثلا در"و لا الضالين" که بعد از "الف" حرف "لام" ساکن است ، بهتر آن است "الف" آن را با مد بخواند. ١٠٠٤ احتياط مستحب آن است که در نماز، وقف به حرکت و وصل به سکون ننمايد. و معني وقف به حرکت آن است که زير يا زبر يا پيش آخر کلمه‏اي را بگويدو بين آن کلمه و کلمه بعدش فاصله دهد. مثلا بگويد "الرحمن الرحيم" و ميم "الرحيم"را زير بدهد و بعد قدري فاصله دهد و بگويد: "مالک يوم الدين". و معني وصل به سکون آن است که زير يا زبر يا پيش کلمه‏اي را نگويد و آن کلمه را به کلمه بعد بچسباند، مثل آنکه بگويد : "الرحمن الرحيم" و ميم "الرحيم" را زير ندهد و فورا"مالک يوم الدين" را بگويد. ١٠٠٥ در رکعت‏سوم و چهارم نماز مي‏تواند فقط يک حمد بخواند يا سه مرتبه تسبيحات اربعه بگويد، يعني سه مرتبه بگويد: "سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر"، و اگر يک مرتبه هم تسبيحات اربعه را بگويد کافي است. و مي‏تواند در يک رکعت‏حمد، و در رکعت ديگر تسبيحات بگويد، و بهتر است در هر دو رکعت تسبيحات بخواند. ١٠٠٦ در تنگي وقت بايد تسبيحات اربعه را يک مرتبه بگويد. ١٠٠٧ بر مرد و زن واجب است که در رکعت‏سوم و چهارم نماز، حمد يا تسبيحات را آهسته بخوانند. ١٠٠٨ اگر در رکعت‏سوم و چهارم حمد بخواند، بنابر احتياط واجب بايد "بسم الله" آن را هم آهسته بگويد. ١٠٠٩ کسي که نمي‏تواند تسبيحات را ياد بگيرد يا درست بخواند، بايد در رکعت‏سوم و چهارم حمد بخواند. ١٠١٠ اگر در دو رکعت اول نماز به خيال اين که دو رکعت آخر است تسبيحات بگويد، چنانچه پيش از رکوع بفهمد، بايد حمد و سوره را بخواند و اگر در رکوع يا بعد از رکوع بفهمد، نمازش صحيح است. ١٠١١ اگر در دو رکعت آخر نماز به خيال اينکه در دو رکعت اول است‏حمد بخواند، يا در دو رکعت اول نماز با اينکه گمان مي‏کرده در دو رکعت آخر است‏حمد بخواند، چه پيش از رکوع بفهمد چه بعد از آن، نمازش صحيح است. ١٠١٢ اگر در رکعت‏سوم يا چهارم مي‏خواست‏حمد بخواند تسبيحات به زبانش آمد يا مي‏خواست تسبيحات بخواند حمد به زبانش آمد بايد آن را رها کند و دوباره حمد يا تسبيحات را بخواند ولي اگر عادتش خواندن چيزي بوده که به زبانش آمده و در خزانه قلبش آن را قصد داشته مي‏تواند همان را تمام کند و نمازش صحيح است. ١٠١٣ کسي که عادت دارد در رکعت‏سوم و چهارم تسبيحات بخواند اگر بدون قصد مشغول خواندن حمد شود بايد آن را رها کند و دوباره حمد يا تسبيحات را بخواند. ١٠١٤ در رکعت‏سوم و چهارم مستحب است بعد از تسبيحات استغفار کند، مثلا بگويد: " استغفر الله ربي و اتوب اليه" يا بگويد: "اللهم اغفر لي". و اگر به گمان آنکه حمد يا تسبيحات را گفته، مشغول گفتن استغفار شود و شک کند که حمد يا تسبيحات را خوانده يا نه، بايد به شک خود اعتنا ننمايد. ولي اگر نمازگزار پيش از خم شدن براي رکوع در حالي که مشغول گفتن استغفار نيست، شک کند که حمد يا تسبيحات را خوانده يا نه، بايد حمد يا تسبيحات را بخواند. ١٠١٥ اگر در رکوع رکعت‏سوم يا چهارم يا در حال رفتن به رکوع شک کند که حمد يا تسبيحات را خوانده يا نه، بايد به شک خود اعتنا نکند. ١٠١٦ هرگاه شک کند که آيه يا کلمه‏اي را درست گفته يا نه، اگر به‏چيزي که بعد از آن است مشغول نشده، بايد آن آيه يا کلمه را به طور صحيح بگويد. واگر به چيزي که بعد از آن است مشغول شده، چنانچه آن چيز رکن باشد مثل آنکه در رکوع شک کند که فلان کلمه از سوره را درست گفته يا نه، بايد به شک خود اعتنا نکند. و اگر رکن نباشد، مثلا موقع گفتن "الله الصمد" شک کند که "قل هو الله احد"را درست گفته يا نه، باز هم مي‏تواند به شک خود اعتنا نکند. ولي اگر احتياطا آن آيه يا کلمه را به طور صحيح بگويد، اشکال ندارد. و اگر چند مرتبه هم شک کند،مي‏تواند چند بار بگويد. اما اگر به وسواس برسد و باز هم بگويد، بنابر احتياط واجب بايد نمازش را دوباره بخواند. ١٠١٧ مستحب است در رکعت اول پيش از خواندن حمد بگويد: "اعوذ بالله من الشيطان الرجيم" و در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر "بسم الله" را بلند بگويد و حمد و سوره را شمرده بخواند و در آخر هر آيه وقف کند، يعني آن آيه را به آيه بعد نچسباند، و در حال خواندن حمد و سوره به معناي آيه توجه داشته و اگر فرادي مي‏خواند بعد از آنکه حمد خودش تمام شد بگويد: "الحمد لله رب العالمين". بعد از خواندن سوره "قل هو الله احد" يک يا دو يا سه مرتبه "کذلک الله ربي" يا سه مرتبه"کذلک الله ربنا" بگويد، بعد از خواندن سوره کمي صبر کند و بعد تکبير پيش از رکوع را بگويد يا قنوت را بخواند. ١٠١٨ مستحب است در تمام نمازها در رکعت اول سوره "انا انزلناه" و در رکعت دوم سوره "قل هو الله احد" را بخواند. ١٠١٩ مکروه است انسان در تمام نمازهاي يک شبانه روز سوره "قل هو الله احد" را نخواند. ١٠٢٠ خواندن سوره "قل هو الله احد" به يک نفس مکروه است. ١٠٢١ سوره‏اي را که در رکعت اول خوانده، مکروه است در رکعت دوم بخواند،ولي اگر سوره " قل هو الله احد" را در هر دو رکعت بخواند مکروه نيست.