كتابخانه تخصصي حج >  فقه و مناسك حج > توضيح المسائل امام (ره)

	واجبات نماز
	رکوع ١٠٢٢ در هر رکعت بعد از قرائت بايد به اندازه‏اي خم شود که بتواند دست را به زانو بگذارد، و اين عمل را رکوع مي‏گويند. ١٠٢٣ اگر به اندازه رکوع خم شود ولي دستها را به زانو نگذارد اشکال ندارد. ١٠٢٤ هرگاه رکوع را بطور غير معمول بجا آورد، مثلا به چپ يا راست‏خم شود،اگر چه دستهاي او به زانو برسد صحيح نيست. ١٠٢٥ خم شدن بايد به قصد رکوع باشد، پس اگر به قصد کار ديگري مثلا براي کشتن جانور خم شود، نمي‏تواند آن را رکوع حساب کند بلکه بايد بايستد و دوباره براي رکوع خم شود، و به واسطه اين عمل، رکن زياد نشده و نماز باطل نمي‏شود. ١٠٢٦ کسي که دست‏يا زانوي او با دست و زانوي ديگران فرق دارد، مثلا دستش خيلي بلند است که اگر کمي خم شود به زانو مي‏رسد يا زانوي او پايين‏تر از مردم ديگر است که بايد خيلي خم شود تا دستش به زانو برسد بايد به انداره معمول خم شود. ١٠٢٧ کسي که نشسته رکوع مي‏کند بايد به قدري خم شود که صورتش مقابل زانوها برسد، و بهتر است به قدري خم شود که صورت نزديک جاي سجده برسد. ١٠٢٨ انسان هر ذکري در رکوع بگويد کافي است ولي احتياط واجب آن است که به قدر سه مرتبه "سبحان الله" يا يک مرتبه "سبحان ربي العظيم و بحمده"کمتر نباشد. ١٠٢٩ ذکر رکوع بايد دنبال هم و به عربي صحيح گفته شود و مستحب است آن را سه يا پنچ يا هفت مرتبه بلکه بيشتر بگويند. ١٠٣٠ در رکوع بايد به مقدار ذکر واجب، بدن آرام باشد و در ذکر مستحب هم اگر آن را به قصد ذکري که براي رکوع دستور داده‏اند بگويد بنابر احتياط واجب، آرام بودن بدن لازم است. ١٠٣١ اگر موقعي که ذکر واجب رکوع را مي‏گويد، بي‏اختيار به قدري حرکت کند که از حال آرام بودن بدن خارج شود بايد بعد از آرام گرفتن بدن بنابر احتياط واجب دوباره ذکر را بگويد ولي اگر کمي حرکت کند که از حال آرام بودن بدن خارج نشود، يا انگشتان را حرکت دهد اشکال ندارد. ١٠٣٢ اگر پيش از آن که به مقدار رکوع خم شود و بدن آرام گيرد عمدا ذکر رکوع را بگويد نمازش باطل است. ١٠٣٣ اگر پيش از تمام شدن ذکر واجب، عمدا سر از رکوع بردارد نمازش باطل است، و اگر سهوا سر بردارد چنانچه پيش از آنکه از حال رکوع خارج شود، يادش بيايد که ذکر رکوع را تمام نکرده، بايد در حال آرامي بدن دوباره ذکر را بگويد،و اگر بعد از آنکه از حال رکوع خارج شد، يادش بيايد، نماز او صحيح است. ١٠٣٤ اگر نتواند به مقدار ذکر در رکوع بماند در صورتي که بتواند پيش ازآنکه از حد رکوع بيرون رود ذکر را بگويد، بايد در آن حال تمام کند. و اگرنتواند، در حال برخاستن ذکر را به قصد رجاء بگويد. ١٠٣٥ اگر به واسطه مرض و مانند آن در رکوع آرام نگيرد نماز صحيح است، ولي بايد پيش از آنکه از حال رکوع خارج شود، ذکر واجب يعني "سبحان ربي العظيم و بحمده" يا سه مرتبه " سبحان الله" را بگويد. ١٠٣٦ هرگاه نتواند به اندازه رکوع خم شود بايد به چيزي تکيه دهد و رکوع کند و اگر موقعي هم که تکيه داده نتواند به طور معمول رکوع کند بايد به هر اندازه مي‏تواند خم شود و اگر هيچ نتواند خم شود بايد موقع رکوع بنشيند و نشسته رکوع کند، و احتياط مستحب آن است که نماز ديگري هم بخواند و براي رکوع آن با سر اشاره نمايد. ١٠٣٧ کسي که مي‏تواند ايستاره نماز بخواند اگر در حال ايستاده يا نشسته نتواند رکوع کند بايد ايستاده نماز بخواند و براي رکوع با سر اشاره کند، و اگرنتواند اشاره کند بايد به نيت رکوع چشمها را هم بگذارد و ذکر آن را بگويد وبه نيت برخاستن از رکوع چشمها را باز کند. و اگر از اين هم عاجز است بايد در قلب نيت رکوع کند و ذکر آن را بگويد. ١٠٣٨ کسي که نمي‏تواند ايستاده يا نشسته رکوع کند و براي رکوع فقط مي‏تواند در حالي که نشسته است کمي خم شود يا در حالي که ايستاده است با سر اشاره کند بايد ايستاده نماز بخواند و براي رکوع با سر اشاره نمايد و احتياط مستحب آن است که نماز ديگري هم بخواند و موقع رکوع آن بنشيند و هر قدر مي‏تواند براي رکوع خم شود. ١٠٣٩ اگر بعد از رسيدن به حد رکوع و آرام گرفتن بدن سر بردارد و دو مرتبه به قصد رکوع به اندازه رکوع خم شود نمازش باطل است، و نيز اگر بعداز آنکه به اندازه رکوع خم شد و بدنش آرام گرفت به قصد رکوع به قدري خم شود که از اندازه رکوع بگذرد و دوباره به رکوع برگردد بنابر احتياط واجب نمازش باطل است و بهتر آن است که نماز را تمام کند و از سر بخواند. ١٠٤٠ بعد از تمام شدن ذکر رکوع بايد راست بايستد و بعد از آنکه بدن آرام گرفت به سجده رود، و اگر عمدا پيش از ايستادن يا پيش از آرام گرفتن بدن به سجده رود نمازش باطل است. ١٠٤١ اگر رکوع را فراموش کند و پيش از آنکه به سجده برسد يادش بيايد بايد بايستد بعد به رکوع رود و چنانچه به حالت‏خميدگي به رکوع برگردد نمازش باطل است. ١٠٤٢ اگر بعد از آنکه پيشاني به زمين برسد يادش بيايد که رکوع نکرده، بنابر احتياط واجب بايد بايستد و رکوع را بجا آورد، و نماز را تمام کند و دوباره بخواند. ١٠٤٣ مستحب است پيش از رفتن به رکوع در حالي که راست ايستاده تکبير بگويدو در رکوع زانوها را به عقب دهد و پشت را صاف نگه دارد و گردن را بکشد و مساوي پشت نگه دارد و بين دو قدم را نگاه کند و پيش از ذکر يا بعد از آن صلوات بفرستد و بعد از آنکه از رکوع برخاست و راست ايستاد، در حال آرامي بدن بگويد: "سمع الله لمن حمده". ١٠٤٤ مستحب است در رکوع زنها دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانوها را به عقب ندهند.